Όταν η εργασία γίνεται πηγή ψυχικής επιβάρυνσης
Ο χώρος εργασίας δεν αποτελεί μόνο το περιβάλλον όπου αναπτύσσουμε τις επαγγελματικές μας δεξιότητες. Είναι και ο χώρος στον οποίο περνάμε το μεγαλύτερο μέρος της ημέρας μας, δημιουργούμε σχέσεις, αντιμετωπίζουμε προκλήσεις και επηρεάζεται σημαντικά η ψυχική μας υγεία.
Όταν όμως το εργασιακό περιβάλλον χαρακτηρίζεται από φόβο, έντονη πίεση, προσβολές, εκφοβισμό ή ακόμη και βίαια περιστατικά, μπορεί να δημιουργηθεί ψυχικό τραύμα. Πρόκειται για μια κατάσταση που συχνά υποτιμάται, παρότι επηρεάζει ουσιαστικά τόσο τον εργαζόμενο όσο και την εύρυθμη λειτουργία μιας επιχείρησης.
Τι είναι το ψυχικό τραύμα;
Ψυχικό τραύμα είναι η έντονη ψυχολογική επιβάρυνση που προκαλείται όταν ένα άτομο βιώσει μια εμπειρία τόσο επώδυνη ή απειλητική, ώστε αδυνατεί να την επεξεργαστεί αποτελεσματικά. Δεν πρόκειται απλώς για μια δύσκολη ημέρα ή για έντονο άγχος. Το τραύμα αφήνει βαθύτερο αποτύπωμα στην ψυχοσύνθεση του ανθρώπου και μπορεί να επηρεάσει τη σκέψη, τα συναισθήματα, τη συμπεριφορά αλλά και τη συνολική ποιότητα ζωής του για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Ποιες καταστάσεις μπορούν να προκαλέσουν ψυχικό τραύμα στην εργασία;
Το ψυχικό τραύμα δεν εμφανίζεται μόνο μετά από ένα σοβαρό ατύχημα. Μπορεί να δημιουργηθεί και μέσα από επαναλαμβανόμενες εμπειρίες που διαβρώνουν σταδιακά την ψυχική ανθεκτικότητα του εργαζομένου.
Ενδεικτικά, τραυματικές εμπειρίες μπορεί να είναι:
- η λεκτική ή σωματική βία
- ο εργασιακός εκφοβισμός (mobbing)
- η συνεχής υποτίμηση και απαξίωση από προϊσταμένους ή συναδέλφους
- οι προσβολές, οι φωνές και οι δημόσιες ταπεινώσεις
- η διαρκής απειλή απώλειας της εργασίας
- η υπερβολική πίεση χωρίς υποστήριξη
- η σεξουαλική παρενόχληση
- ένα εργατικό ατύχημα ή δυστύχημα
- περιστατικά ληστείας, ομηρίας ή άλλης βίαιης επίθεσης.
Σε κάθε άνθρωπο, η ίδια εμπειρία μπορεί να έχει διαφορετική επίδραση, καθώς σημαντικό ρόλο παίζουν η προσωπικότητα και οι προηγούμενες εμπειρίες.
Πώς επηρεάζει τον εργαζόμενο;
Οι συνέπειες του ψυχικού τραύματος δεν περιορίζονται στη συναισθηματική δυσφορία. Συχνά επηρεάζουν όλες τις πλευρές της επαγγελματικής και προσωπικής ζωής.
Ένας εργαζόμενος που έχει τραυματιστεί ψυχικά μπορεί να παρουσιάσει:
- δυσκολία συγκέντρωσης,
- μειωμένη μνήμη,
- αδυναμία λήψης αποφάσεων,
- μειωμένη παραγωγικότητα,
- έντονο άγχος και διαρκή ένταση,
- συναισθήματα ενοχής ή αναξιότητας,
- απομόνωση από τους συναδέλφους,
- αυξημένη ευερεθιστότητα ή επιθετικότητα,
- αποφυγή του χώρου εργασίας.
Σε αρκετές περιπτώσεις, το άτομο αισθάνεται ότι δεν μπορεί πλέον να αξιοποιήσει τις γνώσεις και τις ικανότητές του, γεγονός που επηρεάζει την αυτοπεποίθησή του και ενισχύει τον φαύλο κύκλο του άγχους και της μειωμένης απόδοσης.
Γιατί είναι σημαντικό να αντιμετωπιστεί έγκαιρα;
Οι περισσότεροι άνθρωποι περνούν περίπου το ένα τρίτο της ζωής τους στην εργασία. Όταν ο χώρος αυτός μετατρέπεται σε πηγή φόβου ή ψυχικού πόνου, οι συνέπειες δεν μένουν μόνο μέσα στο γραφείο. Το ψυχικό τραύμα μπορεί να επηρεάσει τις οικογενειακές σχέσεις, τον ύπνο, τη σωματική υγεία, την αυτοεκτίμηση και τη γενικότερη ποιότητα ζωής. Αν παραμείνει χωρίς αντιμετώπιση, υπάρχει κίνδυνος να εξελιχθεί σε χρόνιο άγχος, κατάθλιψη ή άλλες ψυχικές δυσκολίες.
Η έγκαιρη αναγνώριση των συμπτωμάτων αποτελεί το πρώτο και πιο σημαντικό βήμα για την αποκατάσταση.
Συμπέρασμα
Το ψυχικό τραύμα στον χώρο εργασίας είναι μια πραγματική και σοβαρή κατάσταση που δεν πρέπει να παραβλέπεται. Επηρεάζει όχι μόνο την απόδοση του εργαζομένου αλλά και την ψυχική του ισορροπία, τις διαπροσωπικές του σχέσεις και τη συνολική ποιότητα ζωής.
Επειδή περνάμε το μεγαλύτερο μέρος της ημέρας μας στη δουλειά, είναι απαραίτητο το εργασιακό περιβάλλον να αποτελεί χώρο ασφάλειας, συνεργασίας και σεβασμού. Η αναζήτηση βοήθειας, η έγκαιρη παρέμβαση και η σωστή υποστήριξη μπορούν να οδηγήσουν στην ουσιαστική αντιμετώπιση του τραύματος και να επιτρέψουν στον εργαζόμενο να ανακτήσει την ψυχική του ευεξία και την επαγγελματική του αυτοπεποίθηση. Η ψυχική υγεία στην εργασία δεν είναι πολυτέλεια, είναι βασική προϋπόθεση για μια υγιή και παραγωγική ζωή.
