Η τεχνολογική εξέλιξη μετασχηματίζει την αγορά εργασίας, δημιουργώντας νέες επαγγελματικές ευκαιρίες αλλά και σημαντικές προκλήσεις για τους εργαζομένους. Τι συμβαίνει, όμως, όταν κάποιος χάνει τη δουλειά του σε ένα επαγγελματικό περιβάλλον που έχει ήδη αλλάξει τεχνολογικά;
Η απώλεια εργασίας δεν συνεπάγεται μόνο την προσωρινή διακοπή του εισοδήματος. Συχνά συνοδεύεται από δυσκολίες επανένταξης, ανάγκη απόκτησης νέων δεξιοτήτων και ενδεχόμενη μετακίνηση σε διαφορετικό επαγγελματικό πεδίο. Η επιστημονική μελέτη των Braxton και Taska (2023), με τίτλο Technological Change and the Consequences of Job Loss, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό American Economic Review, εξετάζει πώς η τεχνολογική αλλαγή επηρεάζει τις οικονομικές συνέπειες της απώλειας εργασίας και γιατί ορισμένοι εργαζόμενοι αντιμετωπίζουν μεγαλύτερες δυσκολίες στην επαγγελματική τους επανένταξη.
Η τεχνολογική αλλαγή ως παράγοντας επαγγελματικής αβεβαιότητας
Η ενσωμάτωση νέων τεχνολογιών στις επιχειρήσεις μεταβάλλει διαρκώς τις απαιτήσεις των επαγγελματικών ρόλων. Ψηφιακά εργαλεία, εξειδικευμένα λογισμικά και αυτοματοποιημένες διαδικασίες αποτελούν πλέον αναπόσπαστο μέρος πολλών επαγγελμάτων.
Ωστόσο, η τεχνολογική εξέλιξη δεν επηρεάζει όλους τους εργαζομένους με τον ίδιο τρόπο. Ένας εργαζόμενος που παραμένει στην ίδια θέση μπορεί να έχει τη δυνατότητα να εξοικειωθεί σταδιακά με τις νέες τεχνολογίες, μέσα από την καθημερινή του εργασία ή την εκπαίδευση που παρέχει ο εργοδότης.
Αντίθετα, ένας εργαζόμενος που χάνει τη θέση του ενδέχεται να διαπιστώσει ότι οι απαιτήσεις του επαγγέλματός του έχουν αλλάξει σημαντικά και ότι οι ήδη αποκτημένες δεξιότητές του δεν επαρκούν για την επανένταξή του.
Επομένως, η τεχνολογική αλλαγή δεν δημιουργεί απαραίτητα μόνο τον κίνδυνο απώλειας μιας θέσης εργασίας, αλλά μπορεί να δυσκολεύει και την επιστροφή στην αγορά εργασίας μετά την απώλειά της.
Τι δείχνει η έρευνα για την απώλεια εισοδήματος;
Οι Braxton και Taska (2023) ανέλυσαν δεδομένα από 6.742 εργαζομένους στις Ηνωμένες Πολιτείες, ηλικίας 25 έως 65 ετών, οι οποίοι είχαν βιώσει απώλεια εργασίας και στη συνέχεια επανεντάχθηκαν στην απασχόληση.
Η έρευνα συνδύασε πληροφορίες για τις επαγγελματικές μεταβάσεις και τις αποδοχές των εργαζομένων με δεδομένα από αγγελίες εργασίας, προκειμένου να εξετάσει πώς μεταβλήθηκαν οι απαιτήσεις σε ψηφιακές και τεχνολογικές δεξιότητες μεταξύ 2007 και 2017. Τα αποτελέσματα ανέδειξαν ότι η τεχνολογική αλλαγή συνδέεται με σημαντικά μεγαλύτερες εισοδηματικές απώλειες μετά την απώλεια εργασίας.
Σύμφωνα με το ποσοτικό μοντέλο της μελέτης, περίπου το 45% της προβλεπόμενης μείωσης των αποδοχών μετά την απώλεια εργασίας αποδίδεται στην τεχνολογική αλλαγή.
Ειδικότερα, το μοντέλο εκτιμά:
- 45% της μείωσης των αποδοχών αποδίδεται στην τεχνολογική αλλαγή.
- 34,5% συνδέεται με την απώλεια επαγγελματικού ανθρώπινου κεφαλαίου, δηλαδή γνώσεων και δεξιοτήτων που έχουν αναπτυχθεί μέσα σε ένα συγκεκριμένο επάγγελμα.
- 20% συνδέεται με τη μετακίνηση σε χαμηλότερα αμειβόμενες θέσεις στην επαγγελματική ιεραρχία.
Τα παραπάνω ποσοστά προκύπτουν από την αποσύνθεση του ποσοτικού μοντέλου των ερευνητών και δεν αποτελούν άμεση καταγραφή των αιτιών της εισοδηματικής απώλειας για κάθε εργαζόμενο.
Ένα ακόμη σημαντικό εύρημα είναι ότι οι εργαζόμενοι που προέρχονταν από επαγγέλματα με εντονότερη αύξηση των τεχνολογικών απαιτήσεων αντιμετώ
