Η κουλτούρα της εταιρίας φαίνεται στα πρόσωπα των εργαζομένων της. Τι εννοούμε όμως πραγματικά όταν αναφερόμαστε στην εταιρική κουλτούρα και γιατί συνδέεται άρρηκτα με την ικανοποίηση των εργαζομένων;
Εταιρική κουλτούρα νοείται το σύνολο αξιών, κανόνων, συμπεριφορών και τρόπου επικοινωνίας που διέπουν έναν οργανισμό. Δομείται και δηλώνει το πώς λειτουργεί στην πραγματικότητα ένα εργασιακό πλαίσιο και πως αλληλοεπιδρούν οι εργαζόμενοι μεταξύ τους. Η επιρροή που ασκεί η εταιρική συμπεριφορά στον εργαζόμενο είναι τεράστια και ακριβώς για αυτό τον λόγο μπορεί να επηρεάσει και να επηρεαστεί από τον ίδιο. Μια υποστηρικτική και θετική εργασιακή κουλτούρα συνεπάγεται με την υψηλότερη ικανοποίηση και την δέσμευση των εργαζομένων στην εργασία τους. Η τόνωση της αξίας μέσω αναγνώρισης και μικρών επιβραβεύσεων μπορεί να λειτουργήσει επιδραστικά στην συναισθηματική κατάσταση του εργαζομένου στον εργασιακό και κοινωνικό του πλαίσιο. Δομημένες κουλτούρες καλλιεργούν αίσθημα εμπιστοσύνης και υποστήριξης μειώνοντας το άγχος και την υπερκόπωση των εργαζομένων. Λειτουργοί των διαδικασιών και των πεποιθήσεων του οργανισμού είναι τόσο ο ίδιος ο εργοδότης όσο και τα ανώτερα στελέχη που έχει επιλέξει ο ίδιος να τον εκπροσωπούν και να ρυθμίζουν την ομαλή λειτουργία της ομάδας.
Η συμπεριφορά και οι αξίες των ανώτερων στελεχών διαμορφώνουν όχι απλά τις διαδικασίες και το σύστημα λειτουργίας, αλλά έχουν καταλυτικό ρόλο στον τρόπο άσκησης από το εργατικό δυναμικό. Με λίγα λόγια, μπορεί το ίδιο το σύστημα να είναι ρυθμισμένο με σωστά πρότυπα, αξίες και ιδέες αλλά εάν δεν επικοινωνείτε και εφαρμόζεται από ανθρώπους που το πιστεύουν και τους χαρακτηρίζει, τείνει να γίνεται πλαστό και επιτηδευμένο. Καθώς η εταιρική κουλτούρα αφορά και τους ίδιους τους ανθρώπους, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι το σφάλμα μπορεί να βρίσκεται στο ποιος ασκεί την εξουσία όχι στο πώς έχει οριστεί η άσκησή της. Ο τρόπος επικοινωνίας είναι ο βασικότερος μοχλός δημιουργίας συναισθημάτων και αντιδράσεων.
Φυσικά, δεν είναι μόνο η λάθος διαχείριση αλλά και η ίδια η αδιαφορία σε σημαντικές εργασιακές πτυχές της καθημερινότητας και στην λειτουργία που μπορεί να επιφέρουν αρνητικές εντυπώσεις. Η αδιαφορία δείχνει απάθεια και μπορεί να είναι επικίνδυνη για το σύστημα και το προϊόν της.
Unhappy Worker: Είναι σημείο του καιρού μας ή απλά συμβαίνει;
Η δυσαρέσκεια από ένα εργασιακό πλαίσιο είναι πολύπλευρη και πολυσήμαντη. Ο δυστυχισμένος εργαζόμενος δεν είναι απλά μια νεοξεθωριασμένη μόδα που μπορεί να πηγάζει από τα μη ελαστικά όρια και τις επιδιώξεις των νέων εργαζομένων. Είναι απλά μια καθημερινότητα που πλέον ο εργαζόμενος έμαθε να αναγνωρίζει πιο εύκολα και να μιλάει για εκείνη. Ο νέος εργαζόμενος ψάχνει και διερευνά συχνότερα ζητήματα που έχουν σχέση με το πώς αισθάνεται για την δουλειά του ή στην δουλειά του. Είναι ένας καιρός αφύπνισης, ειδικότερα για ζητήματα που αφορούν όλο το φάσμα της ψυχικής υγείας κι ισορροπίας μας. Και η πολύπλευρη μορφή της δυσαρέσκειας αυτής – ή δυστυχίας – δεν αφορά πάντοτε την κουλτούρα, αλλά και το ίδιο το επάγγελμα. Δεν είναι ένας αγώνας ανάμεσα στο εργοδότη και τον εργαζόμενο, αλλά μια σημαντική κούρσα για να βρούμε αυτό που μας ενοχλεί.
Unhappy Worker σημαίνει δεν βρίσκω νόημα, και σε αυτό το σημείο ο εργαζόμενος απορεί και ψάχνει εάν το νόημα δεν το βρίσκει στην δομημένη εταιρική κουλτούρα ή στο αντικείμενο που καλείται να φέρει εις πέρας. Είναι ο επαγγελματικός τίτλος ή οργανισμός;
Η εταιρική κουλτούρα μπορεί να επηρεάσει την ευτυχία του ατόμου
Η εταιρική κουλτούρα μπορεί να επηρεάσει καθοριστικά την ευτυχία του ατόμου στον εργασιακό του ρόλο. Μερικά από τα βασικότερα χαρακτηριστικά της θετικής εργασιακής κουλτούρας είναι η ανοιχτή επικοινωνία και σαφείς αξίες και στόχοι. Όταν οι εργαζόμενοι αισθάνονται ότι η γνώμη τους μετράει και όταν υπάρχουν στόχοι αλλά και μετρήσιμα αποτελέσματα, με ξεκάθαρες οδηγίες τότε έχει επιτευχθεί το βασικότερο συστατικό της ισορροπίας. Ένα υγιές εργασιακό κλίμα ενισχύεται επίσης από την ευελιξία και τον σεβασμό, την αναγνώριση της προσπάθειας, την υποστήριξη για μάθηση και ανάπτυξη, καθώς και από τις πραγματικές ευκαιρίες εξέλιξης. Ιδιαίτερη σημασία έχει και η νοηματοδότηση της εργασίας, δηλαδή η κατανόηση του λόγου για τον οποίο η εργασία κάθε ατόμου έχει αξία και συμβάλλει σε έναν ευρύτερο σκοπό.
Η εταιρική κουλτούρα δεν περιορίζεται σε δηλώσεις αξιών ή σε γραπτούς κανόνες, αλλά αποτυπώνεται στην καθημερινή εμπειρία των εργαζομένων: στον τρόπο λήψης αποφάσεων, στη διαχείριση των λαθών, στην ποιότητα της επικοινωνίας και στον βαθμό ψυχολογικής ασφάλειας που προσφέρει το περιβάλλον. Όταν οι εργαζόμενοι μπορούν να εκφραστούν χωρίς φόβο και αισθάνονται ότι υποστηρίζονται, ενισχύεται η εμπιστοσύνη και η δέσμευση.
Δυσαρέσκεια ή δυστυχία; Αναγνώρισε και άλλαξε αυτό που σε επηρεάζει
Είναι ιδιαίτερα σημαντικό να μπορούμε να αντιληφθούμε και να εντοπίσουμε τα προειδοποιητικά σημάδια ενός δυσαρεστημένου επαγγελματία. Η σταδιακή αποσύνδεση και η έλλειψη εμπλοκής αποτελούν από τα πιο χαρακτηριστικά σημάδια. Δεν είναι δύσκολο να αναγνωρίσουμε την αλλαγή στη στάση και τη συμπεριφορά ενός άλλοτε ενεργού και παραγωγικού επαγγελματία.
Υπάρχει, όμως, ουσιαστική διαφορά ανάμεσα σε έναν δυσαρεστημένο και έναν δυστυχισμένο επαγγελματία;
Η δυσαρέσκεια δηλώνει το συναίσθημα που προκαλείται από μια δυσάρεστη κατάσταση ή από κάτι που δεν εγκρίνουμε, μας περιορίζει ή μας βλάπτει. Αντίθετα, η δυστυχία περιγράφει μια βαθύτερη και πιο μόνιμη κατάσταση ψυχικής δυσφορίας, κατά την οποία δεν ικανοποιούνται βασικές ανάγκες και στόχοι του ατόμου.
Η σημαντική διαφορά εντοπίζεται στο βάθος των συναισθημάτων και στον ψυχικό αντίκτυπο που μπορεί να έχει η κάθε κατάσταση. Η δυσαρέσκεια συχνά αφορά συγκεκριμένες πτυχές της εργασιακής πραγματικότητας, όπως η αμοιβή, το ωράριο ή ο τρόπος διοίκησης, και μπορεί να αντιμετωπιστεί μέσα από διάλογο, ανατροφοδότηση και οργανωτικές αλλαγές.
Αντίθετα, ο δυστυχισμένος επαγγελματίας βιώνει μια διαρκή ματαίωση, χωρίς να μπορεί να διακρίνει προοπτικές ουσιαστικής αλλαγής. Όταν η δυσαρέσκεια παραμένει ανεπεξέργαστη και δεν οδηγεί σε δράση, με την πάροδο του χρόνου και τη συσσώρευση ασύμβατων προσδοκιών και εμπειριών, μπορεί να εξελιχθεί σε δυστυχία.
Σε αυτή την περίπτωση, ο οργανισμός έχει αποτύχει ουσιαστικά: έχει συμβάλει στη δημιουργία ενός επαγγελματία χωρίς κίνητρο, οραματισμό και ελπίδα για το μέλλον. Η δυσαρέσκεια στην εργασία δεν επηρεάζει μόνο την παραγωγικότητα, αλλά και την ψυχική υγεία και την επαγγελματική σταδιοδρομία.
Αναγνώρισε τα σημάδια:
• μειωμένη πρωτοβουλία και δημιουργικότητα
• αυξημένος κυνισμός ή αρνητικός λόγος
• συχνές απουσίες ή «σιωπηρή παραίτηση»
• αντίσταση στην αλλαγή ή πλήρης αδιαφορία
Η αυτοπαρατήρηση και η αξιολόγηση όταν βλέπεις πως αλλάζεις και συναισθηματικά συμπαρασέρνεις και την κοινωνική (οικογενειακή, συντροφική, φιλική) πλευρά σου μπορεί να σε αφυπνίσει και να σε παροπλίσει με δύναμη για να διεκδικήσει την αλλαγή.
Ανακεφαλαιώνοντας, η εταιρική κουλτούρα μπορεί να κάνει τη διαφορά μεταξύ ενός εργαζομένου που απλά «εκτελεί καθήκοντα» και ενός που είναι ενεργός, αφοσιωμένος και ευτυχισμένος. Η ευθύνη για έναν δυσαρεστημένο εργαζόμενο δεν βαραίνει αποκλειστικά εκείνον ούτε τον οργανισμό. Είναι μια σχέση που απαιτεί επικοινωνία και κατανόηση, με την μεγαλύτερη ευθύνη να αφορά το πώς μια εταιρία δομείται και διοικείται. Οι συνέπειες για τον εργαζόμενο και την εταιρεία είναι εμφανείς: μειώνεται η παραγωγικότητα, αυξάνονται οι απουσίες και η εναλλαγή προσωπικού, ενώ ο εργαζόμενος βιώνει ψυχολογική επιβάρυνση και πιθανή επαγγελματική εξουθένωση.
Υπάρχουν, ωστόσο, πρακτικοί τρόποι παρέμβασης. Η αξιολόγηση, η αυτοπαρατήρηση και ο αναστοχασμός για την λειτουργία και τα συναισθήματα των εργαζομένων είναι το κλειδί για την θεμιτή αλλαγή προς την ευημερία και την παραγωγικότητα. Οι εργαζόμενοι μπορούν να αναγνωρίσουν τις προσωπικές τους ανάγκες, να ζητήσουν ανατροφοδότηση ή αλλαγή ρόλου, και να αναζητήσουν υποστήριξη ή επαγγελματική συμβουλή. Από την πλευρά των εργοδοτών και του HR, η καλλιέργεια ανοιχτής κουλτούρας επικοινωνίας, η αναγνώριση και η επιβράβευση της προσπάθειας, καθώς και η παροχή ευκαιριών ανάπτυξης και εκπαίδευσης, συμβάλλουν στη μείωση της δυσαρέσκειας και στην ενίσχυση της επαγγελματικής ευτυχίας.
