Είναι εύκολα αντιληπτό ότι ο εργασιακός κόσμος αλλάζει διαρκώς, με την τελευταία δεκαετία να έχει αυξηθεί ραγδαία ο ρυθμός και η ένταση με την οποία μεταβάλλεται σε όλα τα επίπεδα. Σε αυτό το πλαίσιο, ο σύγχρονος εργαζόμενος καλείται να προσαρμόζεται συνεχώς στις νέες συνθήκες, προκειμένου να έχει μια επιτυχημένη σταδιοδρομία και να ευημερήσει. Πώς όμως θα το κάνει αυτό όταν οι απαιτήσεις της αγοράς εργασίας αλλάζουν συνεχώς, όταν όλα προχωρούν τόσο γρήγορα;
Ο καταλύτης των ήπιων ικανοτήτων (soft skills)
Μέχρι και το πρόσφατο παρελθόν, το χρησιμότερο εργαλείο στα χέρια ενός εργαζομένου ήταν οι σκληρές ικανότητές (hard skills). Τεχνικές ικανότητες, όπως ανάλυση δεδομένων, επεξεργασία φωτογραφιών, χρήση ηλεκτρονικών υπολογιστών, γνώση ξένων γλωσσών και άλλες παρόμοιες γνωστικού τύπου δεξιότητες που μαθαίνονται μέσω τυπικής εκπαίδευσης, είχαν τη μεγαλύτερη βαρύτητα στα βιογραφικά της περασμένης δεκαετίας. Αλλά όπως μεταβάλλεται η αγορά εργασίας, μεταβάλλονται και οι δεξιότητες που χρειάζεται να έχει ένας εργαζόμενος για να σταθεί με επάρκεια σε αυτό το δυναμικό σχήμα.
Η απάντηση στο βασικό μας ερώτημα εντοπίζεται στο σύνολο των ήπιων ικανοτήτων, γνωστών και ως soft skills. Πρόκειται για έναν ευρύ όρο που ακούγεται αρκετά συχνά τα τελευταία χρόνια καθώς έχει αποκτήσει μεγάλη αξία και χρηστικότητα ως επαγγελματικό εργαλείο, και αφορά ικανότητες και χαρακτηριστικά που σχετίζονται με την προσωπικότητα, τη στάση και τη συμπεριφορά του ατόμου (Moss & Tilly, 2001). Δεν αρκεί πλέον να στηριζόμαστε μόνο στις τεχνικές μας ικανότητες αλλά οφείλουμε να αναπτύσσουμε και να εξελίσσουμε διαρκώς τις ήπιες ικανότητές μας, οι οποίες πλέον θεωρούνται πιο βασικές και απαραίτητες (Heller & Kessler, 2022). Τέτοιες ικανότητες είναι για παράδειγμα:
- η κριτική σκέψη
- επικοινωνιακές δεξιότητες (αυτοπαρουσίαση, ομιλία σε κοινό, κ.ά.)
- η συνεργατικότητα και η λειτουργία στο ομαδικό πλαίσιο
- η διαχείριση συγκρούσεων
- η προσαρμοστικότητα σε διαφορετικές καταστάσεις
- η οργανωτικότητα
- η δημιουργικότητα
- η επίλυση προβλημάτων
Οι σύγχρονοι εργοδότες δίνουν προτεραιότητα στις παραπάνω ικανότητες, διότι λειτουργούν ενισχυτικά στις τεχνικές ικανότητες και προσφέρουν μια αυξημένη ευελιξία και αποτελεσματικότητα στη χρήση τους. Η τεχνική γνώση ενός αντικειμένου δεν είναι αρκετή από μόνη της για να επιτευχθεί ένας επαγγελματικός στόχος, ούτε για να κάνει την διαφορά ή να ξεχωρίσει ανάμεσα σε παρόμοιου τύπου εργασίες. Αξιοποιώντας όμως τις κατάλληλες ήπιες ικανότητες, η τεχνική γνώση έρχεται σε επαφή με το ανθρώπινο κομμάτι και αποκτά έναν πιο ελκυστικό και λειτουργικό χαρακτήρα. Σύμφωνα με την έκθεση “Future of Jobs Report 2025” (World Economic Forum, 2025), η δημιουργική σκέψη, η προσαρμοστικότητα και η ανθεκτικότητα αποτελούν τις κορυφαίες προτεραιότητες της αγοράς εργασίας, αφού είναι καθαρά ανθρώπινες ικανότητες που πολύ δύσκολα θα υποκατασταθούν από την διαρκώς εξελισσόμενη Τεχνητή Νοημοσύνη.
Οι εργαζόμενοι που συνδυάζουν τεχνική επάρκεια με ισχυρές κοινωνικές δεξιότητες, με βάση την έρευνα των Schultheiss και Backes-Gellner (2022), απολαμβάνουν μεγαλύτερη εργασιακή σταθερότητα και υψηλότερες αποδοχές, καθώς είναι σε θέση να προχωρούν με επιτυχία στις συνεχείς μεταβολές που επιβάλλουν οι συνθήκες. Προκύπτει κατά συνέπεια ότι οι σκληρές ικανότητές μας αποτελούν το «διαβατήριο» για την είσοδο στην αγορά εργασίας, όμως οι ήπιες ικανότητες είναι εκείνες που καθορίζουν τη μακροπρόθεσμη επαγγελματική μας ανέλιξη και τη βιωσιμότητα της σταδιοδρομίας μας.
Βιβλιογραφία
- Heller, S. B., & Kessler, J. B. (2022). Soft Skills in the Youth Labor Market. American Economic Association Papers and Proceedings, 112, 121-125. https://www.jstor.org/stable/10.2307/27174373
- Kyllonen, P. C. (2013). Soft Skills for the Workplace. Change, 45(6), 16–23. http://www.jstor.org/stable/44081601
- Schultheiss, T., & Backes‐Gellner, U. (2023). Different degrees of skill obsolescence across hard and soft skills and the role of lifelong learning for labor market outcomes. Industrial Relations a Journal of Economy and Society, 62(3), 257–287. https://doi.org/10.1111/irel.12325
- World Economic Forum. (2025). Future of Jobs Report 2025. https://reports.weforum.org/docs/WEF_Future_of_Jobs_Report_2025.pdf
