Ο ρόλος της οικογένειας στην εκπαίδευση έχει εξελιχθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια, μεταβαίνοντας από ένα σχολικοκεντρικό μοντέλο εκπαίδευσης όπου οι εκπαιδευτικοί και τα ιδρύματα είχαν την αποκλειστική ευθύνη για τα μαθησιακά αποτελέσματα των μαθητών σε ένα μοντέλο όπου η οικογένεια έχει καίριο ρόλο ως συν – εκπαιδευτικός. Αυτό το μοντέλο έχει διατυπωθεί και αναλυθεί από το Bronfenbrenner ως οικολογικό μοντέλο συστημάτων όπου υποστηρίζει ότι η ανάπτυξη και η διαμόρφωση του παιδιού ως οντότητα εξαρτάται από αλληλένδετα περιβάλλοντα, συμπεριλαμβανομένης της οικογένειας (Bronfenbrenner, 1979).
Χαρακτηριστικό αυτής της μετατόπισης ήταν η πανδημία της COVID – 19 όπου υπογραμμίστηκε ο ρόλος της οικογένειας στην σύνδεση με την εκπαιδευτική επιτυχία. Η εμπλοκής δεν ήταν απλώς συμπληρωματική αλλά καταλυτική στην διαχείριση των νέων δεδομένων της εξ αποστάσεως μάθησης. Ευθύνες για την διαχείριση πλατφρμών, αξιολογήσεων ακόμα και της ενεργής συμμετοχής των μαθητών έδειξαν τον κεντρικό, υποστηρικτικό και ενεργητικό ρόλο της οικογένειας για την εκπαίδευση και τη μόρφωση(Kim & Hill, 2022 : Smith et al., 2023).
Έρευνες και μετά – αναλύσεις αναδεικνύουν όλες τις πτυχές της περιόδου την πανδημίας στην σχέση οικογένειας και εκπαίδευσης. Πιο αναλυτικά, έκθεση της UNESCO το 2023 αποκάλυψε ότι το 67% των οικογενειών παγκοσμίως συμμετείχαν ενεργά σε καθημερινές ακαδημαϊκές δραστηριότητες κατά τη διάρκεια των lockdowns, αναδεικνύοντας τη θόλωση των ορίων μεταξύ σπιτιού και σχολείου ενώ μελέτη από τους Suryani et al. (2022) διαπίστωσε ότι το 82% των γονέων στις αγροτικές περιοχές αντιμετώπιζε δυσκολίες με τον ψηφιακό γραμματισμό, γεγονός που ενέτεινε τις ανισότητες στη συμμετοχή στις αξιολογήσεις. Επιπρόσθετη μελέτη στην Ινδονησία έδειξε ότι οι οικογένειες δίνουν προτεραιότητα στη συλλογική ακαδημαϊκή επιτυχία, συχνά συνδυάζοντας πόρους για την πρόσληψη καθηγητών ή την αγορά τεχνολογικού εξοπλισμού για εξετάσεις υψηλού διακυβεύματος (Widodo & Santoso, 2023).
Εκπαίδευση και Οικογένεια: Η ελληνική πραγματικότητα
Στην ελληνική κοινωνία και κουλτούρα γνωρίζουμε ότι ο ρόλος της οικογένειας στις εκπαιδευτικές διαδρομές και δοκιμασίες των μαθητών είναι πολυπαραγοντικός και πολυσήμαντος. Με ποικίλα παραδείγματα για το πώς μια οικογένεια ή οι φροντιστές των μαθητών ενισχύουν, προωθούν ή παρεμβαίνουν στις διαδικασίες δεν μπορούμε να μην αναλογιστούμε την πιο απαιτητική περίοδο στη ζωή των μαθητών – τις Πανελλαδικές εξετάσεις και πώς η οικογένεια στέκεται αρωγός ή θα έπρεπε να να αποτελούν πυλώνες στην περίοδο αυτή.
Πράγματι, οι πανελλαδικές εξετάσεις είναι μια απαιτητική, στεσογόνα περίοδος που δημιουργεί πίεση για το αποτέλεσμα και υψηλές προσδοκίες. Ο ρόλος της οικογένειας ή των φροντιστών είναι καθοριστικός για το εάν ο μαθητής θα επηρεαστεί θετικά ή αρνητικά.
Τι μπορεί να προσφέρει η οικογένεια;
Καταρχάς, η οικογένεια καλείται να προσφέρει συναισθηματική στήριξη – κατανόηση, ενθάρρυνση και αίσθημα ασφάλεια. Η στήριξη ανεξαρτήτου αποτελέσματος μειώνει το άγχος του μαθητή και ενισχύει την αυτοπεποίθησή του για την μετέπειτα πορεία του. Ταυτόχρονα, την περίοδο της προετοιμασίας για τις εξετάσεις μπορεί να συμβάλλει στην δημιουργία ενός ήρεμου χωρίς εντάσεις περιβάλλοντος που διευκολύνουν την συγκέντρωση και την οργάνωση του διαβάσματος.
Σημαντικός είναι επίσης ο ρόλος της οικογένειας στη διαμόρφωση ρεαλιστικών προσδοκιών. Οι Πανελλαδικές δεν καθορίζουν απόλυτα το μέλλον ενός νέου ανθρώπου. Όταν οι γονείς το αντιλαμβάνονται αυτό και το μεταδίδουν στο παιδί τους, το βοηθούν να αντιμετωπίσει τις εξετάσεις ως μια σημαντική αλλά όχι μοναδική ευκαιρία. Έτσι, ο μαθητής μαθαίνει να διαχειρίζεται την επιτυχία αλλά και την πιθανή αποτυχία με ωριμότητα.
